Wybory / Czad
Wybory parlamentarne 2024
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Patriotyczny Ruch Ocalenia (MPS) | 124 | +41 |
| Narodowe Zgromadzenie Czadyjskich Demokratów – Przebudzenie (RNDT–Le Réveil) | 12 | +4 |
| Zgromadzenie na rzecz Demokracji i Postępu (RDP) | 8 | — |
| Narodowa Unia na rzecz Demokracji i Odnowy (UNDR) | 8 | -2 |
| Partia Pokoju i Spójności Społecznej (PCS) | 3 | — |
| Partia Wolności i Rozwoju (PLD) | 2 | — |
| Unia na rzecz Odnowy i Demokracji (URD) | 2 | -6 |
| Ruch Czadyjskich Patriotów na rzecz Republiki (MPTR) | 2 | +1 |
| Centrum (Al Wassat) | 1 | — |
| Partia Reformistyczna (PR) | 1 | — |
| Ruch na rzecz Jedności i Odnowy (MUR) | 1 | — |
| Czadyjska Konwencja na rzecz Pokoju i Rozwoju (CTPD) | 1 | -1 |
| Czadyjska Unia Demokratyczna (UDT) | 1 | =0 |
| Koalicja Partii Wolności i Rozwoju oraz Partii Reformistycznej (PLD–PR) | 1 | — |
| Narodowe Zgromadzenie na rzecz Rozwoju i Postępu (RNDP) | 1 | — |
| Partia Integralnej Demokracji i Niepodległości (PDI) | 1 | — |
| Akcja na rzecz Republiki, Demokracji i Rozwoju (ARD) | 1 | — |
| Demokratyczna i Socjalistyczna Partia Alternatywy (PDSA) | 1 | -1 |
| Ruch na rzecz Demokracji i Socjalizmu w Czadzie (MDST) | 1 | — |
| Platforma Akcji Ludowej na rzecz Solidarności i Jedności Republiki (CAP-SUR) | 1 | — |
| Narodowy Ruch na rzecz Zmian w Czadzie (MNCT) | 1 | — |
| Al Nassour | 1 | — |
| Unia Sił Demokratycznych i Republikańskich (UFDR) | 1 | — |
| Czadyjska Akcja Socjalistyczna na rzecz Odnowy (ASTRE) | 1 | — |
| Unia Sił Demokratycznych (UFD) | 1 | — |
| Ruch na rzecz Równości i Zjednoczenia Obywateli (MERCI) | 1 | — |
| Narodowa Konwencja Demokratyczna i Społeczna (CNDS) | 1 | — |
| Nowy Dzień (UNJ) | 1 | — |
| Partia Demokratów i Socjalistów (PDS) | 1 | — |
| Demokratyczna Partia Ludu Czadyjskiego (PDPT) | 1 | =0 |
| Ludowy Front Wyzwolenia (FPL) | 1 | — |
| Dynamiczny Sojusz Republikański (DAR) | 1 | — |
| Socjalistyczna Partia Czadu (PST) | 1 | — |
| Liderzy | 1 | — |
| Czadyjski Sojusz na rzecz Rozwoju (ATD) | 1 | — |
| Pozostałe | 0 | -9 |
Frekwencja
Próg wyborczy
Uwagi
Głosowanie odbyło się w ramach kończenia okresu przejściowego po przejęciu władzy przez wojsko w 2021 roku Część opozycji zbojkotowała wybory parlamentarne, pierwsze od 2011 roku.
Wybory parlamentarne 2011
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Patriotyczny Ruch Ocalenia (MPS) | 83 | -30 |
| Koalicja Patriotycznego Ruchu Ocalenia i Zgromadzenia na rzecz Demokracji i Postępu (MPS–RDP) | 25 | — |
| Koalicja Patriotycznego Ruchu Ocalenia i Narodowego Zgromadzenia na rzecz Rozwoju i Postępu (MPS–RNDP) | 18 | — |
| Narodowa Unia na rzecz Demokracji i Odnowy (UNDR) | 10 | +5 |
| Koalicja Patriotycznego Ruchu Ocalenia, Zgromadzenia na rzecz Demokracji i Postępu oraz Narodowego Zgromadzenia na rzecz Rozwoju i Postępu (MPS–RDP–RNDP) | 8 | — |
| Unia na rzecz Odnowy i Demokracji (URD) | 8 | +5 |
| Narodowe Zgromadzenie Czadyjskich Demokratów – Przebudzenie (RNDT–Le Réveil) | 8 | +7 |
| Federacja – Akcja na rzecz Republiki (FAR) | 4 | -6 |
| Koalicja Narodowej Unii na rzecz Demokracji i Odnowy oraz Partii Wolności i Rozwoju (UNDR–PLD) | 2 | — |
| Demokratyczna i Socjalistyczna Partia Alternatywy (PDSA) | 2 | — |
| Czadyjska Konwencja na rzecz Pokoju i Rozwoju (CTPD) | 2 | — |
| Unia na rzecz Demokracji i Republiki (UDR) | 2 | — |
| Koalicja Akcji na rzecz Odnowy Czadu i Narodowej Konwencji Demokratycznej i Społecznej (ART–CNDS) | 1 | — |
| Koalicja Ludowego Ruchu na rzecz Demokracji w Czadzie, Odnowionego Zgromadzenia na rzecz Demokracji i Postępu oraz Narodowej Konwencji Demokratycznej i Społecznej (MPDT–RDP/R–CNDS) | 1 | — |
| Koalicja Ludowej Partii Sprawiedliwości i Równości, Akcji na rzecz Odnowy Czadu oraz Narodowej Konwencji Demokratycznej i Społecznej (PPJE–ART–CNDS) | 1 | — |
| Czadyjska Unia Demokratyczna (UDT) | 1 | — |
| Narodowa Akcja na rzecz Rozwoju (AND) | 1 | — |
| Nowy Oddech dla Republiki (SONOR) | 1 | — |
| Zgromadzenie Ludu na rzecz Demokratycznej Alternatywy (RAPAD) | 1 | — |
| Ruch Czadyjskich Patriotów na rzecz Republiki (MPTR) | 1 | — |
| Demokratyczna Partia Ludu Czadyjskiego (PDPT) | 1 | — |
| Unia Sił Demokratycznych / Partia Republikańska (UFD/PR) | 1 | — |
| Unia Czadyjskich Ekologów (UET) | 1 | — |
| Koalicja Partii Integralnej Demokracji i Niepodległości oraz Zgromadzenia Ludu Czadyjskiego (PDI–RPT) | 1 | — |
| Afrykańska Partia Pokoju i Sprawiedliwości Społecznej (PAP/JS) | 1 | — |
| Partia Jedności i Odbudowy (PUR) | 1 | — |
| Narodowy Sojusz na rzecz Demokracji i Odnowy (ANDR) | 1 | — |
| Unia na rzecz Narodowego Odrodzenia Demokratycznego (USND) | 1 | — |
Frekwencja
Próg wyborczy
System wyborczy
W okręgach jednomandatowych zwyciężał kandydat z największą liczbą głosów. W okręgach wielomandatowych lista z bezwzględną większością otrzymywała wszystkie mandaty; w przeciwnym razie stosowano podział proporcjonalny metodą największych reszt.
Uwagi
Wybory parlamentarne odbyły się po wielokrotnym przekładaniu terminu. Główne ugrupowania opozycyjne zakwestionowały przebieg głosowania.
Wybory parlamentarne 2002
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Patriotyczny Ruch Ocalenia (MPS) | 113 | +48 |
| Zgromadzenie na rzecz Demokracji i Postępu (RDP) | 10 | +7 |
| Federacja – Akcja na rzecz Republiki (FAR) | 10 | +9 |
| Narodowe Zgromadzenie na rzecz Rozwoju i Postępu (RNDP) | 5 | +5 |
| Narodowa Unia na rzecz Demokracji i Odnowy (UNDR) | 5 | -10 |
| Unia na rzecz Odnowy i Demokracji (URD) | 3 | -26 |
| Czadyjska Akcja na rzecz Jedności i Socjalizmu (ACTUS) | 1 | -1 |
| Akcja na rzecz Odnowy Czadu (ART) | 1 | — |
| Ludowy Ruch na rzecz Demokracji w Czadzie (MPDT) | 1 | — |
| Narodowa Konwencja Demokratyczna i Federalna (CNDF) | 1 | — |
| Narodowa Konwencja Demokratyczna i Społeczna (CNDS) | 1 | =0 |
| Zgromadzenie na rzecz Republiki – Lingui (RPR–Lingui) | 1 | — |
| Narodowe Zgromadzenie Czadyjskich Demokratów – Przebudzenie (RNDT–Le Réveil) | 1 | — |
| Unia Narodowa (UN) | 1 | +1 |
| Zgromadzenie Sił Demokratycznych Czadu (RFDT) | 1 | — |
Frekwencja
Próg wyborczy
System wyborczy
W okręgach jednomandatowych zwyciężał kandydat z największą liczbą głosów. W okręgach wielomandatowych lista z bezwzględną większością otrzymywała wszystkie mandaty; w przeciwnym razie stosowano podział proporcjonalny metodą największych reszt.
Uwagi
Wybory opóźniono z powodów finansowych. Partie Wolności i Rozwoju oraz Unii na rzecz Demokracji i Republiki zbojkotowały głosowanie.
Wybory parlamentarne 1997
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Patriotyczny Ruch Ocalenia (MPS) | 65 | — |
| Unia na rzecz Odnowy i Demokracji (URD) | 29 | — |
| Narodowa Unia na rzecz Demokracji i Odnowy (UNDR) | 15 | — |
| Unia na rzecz Demokracji i Republiki (UDR) | 4 | — |
| Zgromadzenie na rzecz Demokracji i Postępu (RDP) | 3 | — |
| Partia Wolności i Rozwoju (PLD) | 3 | — |
| Narodowa Akcja na rzecz Rozwoju (AND) | 2 | — |
| Czadyjska Akcja na rzecz Jedności i Socjalizmu (ACTUS) | 2 | — |
| Federacja – Akcja na rzecz Republiki (FAR) | 1 | — |
| Narodowa Konwencja Demokratyczna i Społeczna (CNDS) | 1 | — |
| Pozostałe | 0 | — |
Frekwencja
Próg wyborczy
System wyborczy
125 deputowanych wybierano w okręgach jedno- i wielomandatowych w systemie większościowym z możliwością drugiej tury.
Uwagi
Były to pierwsze wielopartyjne wybory parlamentarne po uzyskaniu niepodległości.
Wybory parlamentarne 1990
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Niezależni | 123 | — |
Frekwencja
Próg wyborczy
System wyborczy
123 deputowanych wybierano w okręgach wyborczych. Wszyscy kandydaci formalnie występowali jako niezależni, choć działalność polityczna pozostawała podporządkowana jedynej legalnej partii.
Uwagi
Były to ostatnie wybory za rządów Hissène’a Habrégo, obalonego w grudniu 1990 roku.
Wybory parlamentarne 1969
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Czadyjska Partia Postępowa (PPT) | 101 | +26 |
Frekwencja
Próg wyborczy
System wyborczy
Wyborcy głosowali nad jedyną listą kandydatów Czadyjskiej Partii Postępowej.
Uwagi
Czadyjska Partia Postępowa pozostawała jedynym legalnym ugrupowaniem.
Wybory parlamentarne 1963
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Czadyjska Partia Postępowa (PPT) | 75 | -10 |
| Przeciw | 0 | — |
Frekwencja
Próg wyborczy
System wyborczy
Wyborcy głosowali nad jedyną listą kandydatów Czadyjskiej Partii Postępowej.
Uwagi
Przedterminowe wybory odbyły się po przyjęciu nowej konstytucji w systemie jednopartyjnym.
Wybory parlamentarne 1962
| Mandaty | Zmiana | |
|---|---|---|
| Czadyjska Partia Postępowa (PPT) | 85 | — |
Frekwencja
Próg wyborczy
System wyborczy
Wyborcy głosowali nad jedyną listą kandydatów Czadyjskiej Partii Postępowej.
Uwagi
Były to pierwsze wybory parlamentarne po uzyskaniu niepodległości. Opozycję wyeliminowano, a jedyną listę wystawiła Czadyjska Partia Postępowa.
Wybory prezydenckie 2024
| Procent (I) | |
|---|---|
| Mahamat Déby (MPS) | 61.00 |
| Succès Masra (Transformatorzy) | 18.54 |
| Albert Pahimi Padacké (RNDT–Le Réveil) | 16.93 |
| Lydie Beassemda (PDI) | 0.96 |
| Théophile Bongoro (PRET) | 0.76 |
| Alladoum Djarma (ASTRE) | 0.55 |
| Brice Guedmbaye (MPTR) | 0.45 |
| Yacine Abdramane Sakine (PR) | 0.36 |
| Mansiri Lopsikréo (Elity) | 0.24 |
| Nasra Djimasngar (UNJ) | 0.21 |
Frekwencja
System wyborczy
Prezydenta wybierano bezpośrednio. W pierwszej turze wymagana była bezwzględna większość; w razie jej braku dwaj kandydaci z największym poparciem przechodzili do drugiej tury.
Uwagi
Głosowanie odbyło się w ramach kończenia okresu przejściowego po przejęciu władzy przez wojsko w 2021 roku.
Wybory prezydenckie 2021
| Procent (I) | |
|---|---|
| Idriss Déby (MPS) | 79.32 |
| Albert Pahimi Padacké (RNDT–Le Réveil) | 10.32 |
| Lydie Beassemda (PDI) | 3.16 |
| Félix Romadoumngar Nialbé (URD) | 1.90 |
| Brice Guedmbaye (MPTR) | 1.40 |
| Baltazar Alladoum Djarma (ASTRE) | 1.30 |
| Saleh Kebzabo (UNDR) | 1.03 |
| Théophile Bongoro (PRET) | 0.75 |
| Théophile Yombombé (UPTC) | 0.43 |
| Ngarlejy Yorongar (FAR) | 0.40 |
Frekwencja
Brak danych
System wyborczy
Prezydenta wybierano bezpośrednio. W pierwszej turze wymagana była bezwzględna większość; w razie jej braku dwaj kandydaci z największym poparciem przechodzili do drugiej tury.
Uwagi
Idriss Déby zmarł dzień po ogłoszeniu jego zwycięstwa. Władzę przejęła rada wojskowa pod przewodnictwem jego syna Mahamata Déby’ego.
Wybory prezydenckie 2016
| Procent (I) | |
|---|---|
| Idriss Déby (MPS) | 59.92 |
| Saleh Kebzabo (UNDR) | 12.77 |
| Laoukein Kourayo Médard (CTPD) | 10.61 |
| Djimrangar Dadnadji (CAP-SUR) | 5.04 |
| Delwa Kassiré Koumakoye (RNDP) | 1.99 |
| Malloum Yoboide Djeraki (niezależny) | 1.81 |
| Mahamat Ahmat Alhabo (PLD) | 1.58 |
| Abdoulaye Mbodou Mbami (niezależny) | 1.44 |
| Clément Djimet Bagaou (niezależny) | 1.31 |
| Gali Ngothé Gatta (niezależny) | 1.21 |
| Brice Mbaimon Guedmbaye (niezależny) | 0.99 |
| Djividi Boukar (niezależny) | 0.68 |
| Julien Béassemda (PDI) | 0.65 |
Frekwencja
System wyborczy
Prezydenta wybierano bezpośrednio. W pierwszej turze wymagana była bezwzględna większość; w razie jej braku dwaj kandydaci z największym poparciem przechodzili do drugiej tury.
Wybory prezydenckie 2011
| Procent (I) | |
|---|---|
| Idriss Déby (MPS) | 88.66 |
| Albert Pahimi Padacké (RNDT–Le Réveil) | 6.03 |
| Nadji Madou (ASRI) | 5.32 |
Frekwencja
System wyborczy
Prezydenta wybierano bezpośrednio. W pierwszej turze wymagana była bezwzględna większość; w razie jej braku dwaj kandydaci z największym poparciem przechodzili do drugiej tury.
Uwagi
Główni kandydaci opozycji zbojkotowali wybory po zakwestionowaniu wcześniejszego głosowania parlamentarnego.
Wybory prezydenckie 2006
| Procent (I) | |
|---|---|
| Idriss Déby (MPS) | 64.67 |
| Delwa Kassiré Koumakoye (RNDP) | 15.13 |
| Albert Pahimi Padacké (RNDT–Le Réveil) | 7.82 |
| Mahamat Abdoulaye (MPDT) | 7.07 |
| Brahim Koulamallah (MSAR) | 5.31 |
Frekwencja
System wyborczy
Prezydenta wybierano bezpośrednio. W pierwszej turze wymagana była bezwzględna większość; w razie jej braku dwaj kandydaci z największym poparciem przechodzili do drugiej tury.
Uwagi
Główne ugrupowania opozycyjne zbojkotowały wybory. Głosowanie odbyło się po zniesieniu ograniczenia liczby kadencji prezydenta.
Wybory prezydenckie 2001
| Procent (I) | |
|---|---|
| Idriss Déby (MPS) | 63.17 |
| Ngarlejy Yorongar (FAR) | 16.35 |
| Saleh Kebzabo (UNDR) | 7.00 |
| Wadel Abdelkader Kamougué (URD) | 6.02 |
| Ibni Oumar Mahamat Saleh (PLD) | 2.89 |
| Delwa Kassiré Koumakoye (RNDP) | 2.36 |
| Jean Alingué Bawoyeu (UDR) | 2.20 |
Frekwencja
System wyborczy
Prezydenta wybierano bezpośrednio. W pierwszej turze wymagana była bezwzględna większość; w razie jej braku dwaj kandydaci z największym poparciem przechodzili do drugiej tury.
Wybory prezydenckie 1996
| Procent (I) | Procent (II) | |
|---|---|---|
| Idriss Déby (MPS) | 43.83 | 71.59 |
| Wadel Abdelkader Kamougué (URD) | 12.40 | 28.41 |
| Saleh Kebzabo (UNDR) | 8.61 | — |
| Jean Alingué Bawoyeu (UDR) | 8.32 | — |
| Lol Mahamat Choua (RDP) | 5.93 | — |
| Younous Ibédou (CST) | 3.29 | — |
| Adoum Moussa Seif (CNDS) | 2.91 | — |
| Abdoulaye Lamana (UN) | 2.75 | — |
| Delwa Kassiré Koumakoye (RNDP) | 2.30 | — |
| Ngarlejy Yorongar (FAR) | 2.09 | — |
| Mahamat Abdoulaye (MPDT) | 2.06 | — |
| Abbas Mahamat Ambadi (niezależny) | 1.62 | — |
| Naimbaye Lossimian (ARD) | 1.53 | — |
| Adoum Hassan Issa (UNRT) | 1.25 | — |
| Elie Romba (UDPT) | 1.12 | — |
Frekwencja - I tura
Frekwencja - II tura
System wyborczy
Prezydenta wybierano bezpośrednio. W pierwszej turze wymagana była bezwzględna większość; w razie jej braku dwaj kandydaci z największym poparciem przechodzili do drugiej tury.
Uwagi
Były to pierwsze wielopartyjne wybory prezydenckie w historii niepodległego Czadu.
Wybory prezydenckie 1969
| Procent | |
|---|---|
| François Tombalbaye (PPT) | 100.00 |
Frekwencja
System wyborczy
Wyborcy głosowali nad jedyną kandydaturą na prezydenta.
Uwagi
François Tombalbaye był jedynym kandydatem.
System wyborczy
W okręgach jednomandatowych zwyciężał kandydat z największą liczbą głosów. W okręgach wielomandatowych lista z bezwzględną większością otrzymywała wszystkie mandaty; w przeciwnym razie stosowano podział proporcjonalny metodą największych reszt.